Terra (LUNA la gì)

Terra là một dự án với mục đích xây dựng cơ sở hạ tầng tài chính mới cho tất cả mọi người. Mạng lưới được xây dựng trên một nhóm các stablecoin, mỗi loại stablecoin được neo với đồng tiền pháp định và chi phối về mặt thuật toán bởi đồng tiền ảo LUNA trong mạng lưới Terra.

Terra ổn định giá bằng cách tự động tăng hoặc thắt chặt nguồn cung tiền thông qua các hợp đồng thông minh. Thỏa thuận này sử dụng hai token, bao gồm token ổn định và token quản trị LUNA.

Đồng tiền ảo LUNA là gì?

Đồng tiền ảo LUNA là một tài sản thế chấp cho toàn bộ nền kinh tế của Terra và cũng là một token bảo vệ mạng lưới theo cơ chế Proof of Stake (PoS). LUNA có thể được nắm giữ và giao dịch như một loại tiền ảo bình thường, nhưng cũng có thể được đặt cược để tích lũy phần thưởng được tạo ra từ phí giao dịch trong mạng lưới Terra. Ngoài ra, LUNA cũng có thể được sử dụng để đưa ra và bỏ phiếu cho các đề xuất quản trị.

Các đồng coin họ hàng với stablecoin Terra đạt được sự ổn định thông qua phần thưởng khai thác nhất quán với việc ký hợp đồng và mở rộng nguồn cung tiền. Ví dụ: Nếu hệ thống phát hiện ra rằng giá của đồng tiền Terra đã lệch khỏi mức neo giá, hệ thống sẽ gây sức ép để bình ổn giá. Hiện tại, các đồng coin họ hàng với stablecoin Terra bao gồm: KRT (đồng Terra neo với Won Hàn Quốc), UST (đồng Terra neo với Đô la Mỹ), MNT (đồng Terra neo với Mông Cổ Togrog), SDR (đồng Terra neo với rổ SDR của IMF), và còn nhiều loại Terra khác được bổ sung trong tương lai.

Terra (LUNA la gì)

Đội ngũ phát triển dự án Terra

Đội ngũ phát triển của dự án Terra có nhiều kinh nghiệm trong các lĩnh vực như nhà toán học đến các nhà khoa học và chuyên gia tài chính. Có một số cái tên có thể kể đến là:

  • Daniel Shin là một trong những người sáng lập của Terra. Ông cũng là người sáng lập, giám đốc điều hành của TicketMonster (dự án nền tảng thương mại điện tử hàng đầu Hàn Quốc). Daniel nổi tiếng với chuyên môn và mạng lưới sâu trong thương mại tiền điện tử.
  • Do Kwon là một nhà sáng lập khác của Terra. Ông cũng thành lập và là CEO của dự án Anyfi. Trong suốt thời gian làm việc tại Anyfi, Do Kwon đã đồng sáng chế và có một số bằng sáng chế quan trọng của công ty về các hệ thống định tuyến và mạng phi tập trung. Do Kwon cũng là kỹ sư phần mềm tại Microsoft và Apple
  • Nicholas Platias là Trưởng phòng Nghiên cứu của Terra. Trước đây ông đã thành lập Guru Labs và phát triển các thuật toán, hệ thống phân tán tại Nest và RelatelQ. Nicholas học Toán và Khoa học Máy tính tại Stanford và đã giành được nhiều huy chương tại các giải Olympic Toán quốc tế.
  • Evan Kereiakes là nhà nghiên cứu tài chính của Terra. Ông làm việc tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York hơn 7 năm. Ông là Giám đốc danh mục đầu tư Nhật Bản cho danh mục dự trữ tiền ngoại hối. Trước đó, ông là một nhà phân tích kinh tế tại Kho bạc Hoa Kỳ, cũng đã làm việc với Hội đồng Kinh tế Nhà Trắng. Evan học kỹ thuật tại Duke và Đại học Illinois, cũng có bằng MBA của Đại học Chicago.

Terra (LUNA la gì)

CẢNH BÁO: Đầu tư vào các sản phẩm tài chính tiềm ẩn rất nhiều rủi ro mà có thể không phù hợp với một số nhà đầu tư. Do đó hãy cân nhắc kỹ lưỡng và làm chủ bản thân trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào cấu thành từ những nội dung tham khảo tại CryptoViet.com.

Sau cú sập "chết người", Luna liệu có thể lấy lại ánh hào quang quá khứ?

Luna (LUNA) và TerraUSD (UST) là hai token trong mạng Terra - dự án trên nền tảng blockchain của Terra Labs, trụ sở tại Hàn Quốc. Theo CoinDesk, hệ sinh thái Terra có hơn 100 ứng dụng đã được xây dựng. Hệ sinh thái Terra được sáng lập bởi ông Do Kwon - người tốt nghiệp ngành khoa học máy tính, Đại học Stanford (Mỹ).

Giá LUNA gần đây biến động mạnh, từ đỉnh gần 120 USD hồi tháng 4 về gần như bằng 0, khiến tài sản của nhiều nhà đầu tư "bốc hơi" không còn gì. Nhà đầu tư thua lỗ nặng nề. Trong đó, một phép tính đơn giản là trong phiên 13/5 khi giá LUNA rớt mạnh, nhà đầu tư bỏ 1 tỷ đồng mua tiền ảo này thì sau 6 tháng chỉ còn đúng... 340 đồng. 

UST neo theo USD với tỷ lệ 1 UST tương đương 1 USD. UST sẽ giữ được tỷ giá so với USD thông qua LUNA. Về nguyên tắc, UST là nguyên liệu tạo ra LUNA và ngược lại. Tương quan giữa nguồn cung LUNA/UST sẽ duy trì tỷ giá UST luôn xấp xỉ với giá USD thông qua một thuật toán thông minh.

Tuy nhiên, thuật toán cân bằng nói trên đã biến động mạnh kể từ đầu tháng 5, khi UST bắt đầu bị depeg - tức token không còn giữ được tỷ giá đã thiết lập cố định trước đó. Khi bị depeg, "vòng xoáy chết chóc" xuất hiện, đẩy giá trị của UST từ 1 USD xuống dưới 15 cent, xóa sổ hơn 30 tỷ USD tài sản nhà đầu tư. LUNA hứng chịu toàn bộ tác động.

Terra (LUNA la gì)

Do Kwon (Ảnh: Bloomberg).

Do Kwon sau đó đã đề xuất một "kế hoạch hồi sinh hệ sinh thái Terra" để cứu hệ sinh thái Terra với khẩu hiệu "Terra không chỉ có UST". Do Kwon cho rằng vụ sụp đổ tuần trước "là cơ hội để trỗi dậy, lột xác từ tro tàn" và "hệ sinh thái cùng cộng đồng Terra đáng để bảo vệ".

"Kế hoạch Hồi sinh" bao gồm tái phân bổ quyền sở hữu mạng lưới blockchain cho những nhà đầu tư phải chứng kiến giá trị LUNA và UST của họ bốc hơi trong tuần trước. Theo đó, 1 tỷ token LUNA mới sẽ được chia cho những người nắm giữ LUNA và UST.

Do Kwon đề xuất chuyển Terra sang một mạng lưới mới Terra 2.0, vẫn sử dụng UST và LUNA, trong đó, phần lớn sẽ được phân phối đến những người đang nắm giữ UST và LUNA - nhóm bị thiệt hại lớn khi hệ thống đổ sập. LUNA trên mạng lưới hiện tại được chuyển thành LUNA Classic (LUNC). Hai mạng lưới này sẽ cùng tồn tại.

Ông cam kết tổ chức bỏ phiếu về kế hoạch này vào ngày 18/5 và theo lộ trình đề xuất, mạng lưới mới có thể triển khai từ ngày 27/5.

"Cộng đồng Terra là gia đình của tôi. Tôi sẽ luôn ở đây, bất kể mọi thứ có trở nên khó khăn thế nào. Hãy cùng nhau xây dựng lại", Do Kwon viết trên Twitter cá nhân.

Edul Patel, đồng sáng lập, giám đốc điều hành (CEO) Mudrex, nói còn quá sớm để kết luận kế hoạch này có giúp ích gì cho nhà đầu tư hay không.

"Terra đang "gãy sụn lưng" và sẽ cần khá nhiều thời gian để phục hồi", Patel trả lời Economic Times.

Tuy nhiên, ông cho rằng những nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro cao, sẵn sàng mạo hiểm bắt đáy có thể dùng chiến lược trung bình giá. Với những người khác, không nên tham gia các vị thế mua lúc này.

UST sẽ không bao giờ quay lại 1 USD bởi nguồn cung đang quá lớn, ngay cả khi họ đốt 65% lượng cung hiện tại, Hitesh Malviya, nhà sáng lập IBC Capital, nói và cho rằng: "Nhà đầu tư mua UST trên 1 USD nên quên vị thế này đi".

Có nên "bắt đáy" LUNA?

Theo The VR Soldier, đáy LUNA năm nay hiện là 0,00000112 USD, thiết lập sau khi sàn giao dịch tiền điện tử Binance thông báo hủy niêm yết với LUNA/UST và các hợp đồng tương lai với cặp này. Giá LUNA phục hồi lên vùng 0,0003 - 0,0005 USD, có lúc tăng hơn 1.000% chỉ trong 24 giờ, chạm đỉnh trong phiên 0,000595 USD rồi nhanh chóng giảm hơn 50% trước khi phục hồi.

Terra (LUNA la gì)

Diễn biến giá LUNA trên sàn Binance ngày 17/5 (Biểu đồ: Binance).

Binance sau đó vẫn cho phép giao dịch giao ngay LUNA với thông điệp cảnh báo rủi ro hiện ra khi vào sàn này. Một số nhà đầu tư sẽ FOMO (Hội chứng sợ bỏ lỡ cơ hội) vào một tài sản với mức tăng như vậy. Tuy nhiên, giá của LUNA vẫn rất nhỏ so với đỉnh tháng 4.

Một lý do khiến LUNA tăng giá tốt là hiện khó mở vị thế bán khống với LUNA hơn do giao dịch tương lai với token này tại nhiều sàn giao dịch bị đình chỉ hoặc chưa mở trở lại, như Binance Futures và các nền tảng phái sinh FTX, Crypto.com. Một lý do tiềm năng nữa là Do Kwon lên tiếng cập nhật tình hình và có động thái khôi phục LUNA.

Dù vậy, LUNA vẫn đã tạo ra một trong những vụ sụp đổ tiền điện tử mạnh nhất lịch sử, từ 119,55 USD xuống 0,00000112 USD.

Với mức giá thấp như hiện tại, LUNA đang rất hấp dẫn nhà đầu tư mua vào. Ngoài ra, các "node validator" (người hoặc tổ chức được blockchain chọn ngẫu nhiên theo thuật toán POS - thuật toán đồng thuận cho mạng blockchain - được phép kiểm định và đóng block mới) đã dừng đúc token mới, đồng nghĩa LUNA không còn bị pha loãng qua UST, giảm đáng kể áp lực giá xuống.

Terra (LUNA la gì)

Giá LUNA có lúc tăng hơn 1.000% trong 24 giờ (Biểu đồ: Binance).

Tuy nhiên, mua LUNA lúc này không khác gì đánh bạc. Đồng tiền điện tử này có vốn hóa thị trường hơn tỷ USD, theo Binance ngày 17/5, và vẫn dễ dàng giảm 90% trong vài giờ. Nhưng đồng thời, do đã dừng đúc mới, giá LUNA có thể tiếp tục tăng gấp đôi, gấp ba trong vài ngày tới.

Hiện còn quá sớm để kết luận kế hoạch phục hồi do Do Kwon đề xuất có tạo ra niềm tin cần thiết cho nhà đầu tư, nhà giao dịch vào định hướng LUNA trong tương lai hay không.

Biến động còn tiếp diễn và "nếu bạn không muốn đánh bạc khi đầu tư vào tiền điện tử, tốt nhất là chờ sang tuần sau để xem thị trường LUNA phản ứng thế nào", The VR Soldier khuyên.

Phi tập trung và câu chuyện thị trường tiền ảo mất giá

Việc hợp nhất đủ sức ảnh hưởng đến thị trường trong tay một số ít bên khiến thuật toán cân bằng UST và LUNA sụp đổ. Sự sụp đổ của LUNA kéo theo nhiều đồng tiền điện tử khác mất giá, một lần nữa đưa cuộc tranh luận về vấn đề phi tập trung thành tiêu điểm. Liệu có tồn tại phi tập trung "thực sự".

Một số giả thiết được đưa ra, như Charles Hoskinson, nhà sáng lập Cardano, cho rằng sàn giao dịch tiền điện tử Gemini có thể là thủ phạm hay chính Do Kwon đã "rug pull" - thuật ngữ chỉ việc nhà phát triển đột ngột từ bỏ dự án và bỏ trốn với số tiền của nhà đầu tư - bởi nhiều dự án tiền điện tử thất bại của ông gần đây được phơi bày.

Gemini bác bỏ cáo buộc có liên quan thao túng giá LUNA.

Bất kể là do một "cá voi khổng lồ" hay các quỹ phòng hộ lớn thông đồng, ai đó dường như đã mua lượng lớn, lên tới khoảng 1 tỷ USD token UST và bán khống Bitcoin.

Một lượng lớn UST được rút ra khỏi Anchor Protocol, quy trình tài chính phi tập trung (DeFi) dựa trên mạng lưới Terra. Thay vì gửi tiết kiệm ngân hàng với lãi suất 0,06%, các nhà tạo lập khuyến khích nhà đầu tư chuyển tiền sang UST và tham gia quy trình, hưởng lãi suất "điên rồ" 19,5%. Lượng tiền UST gửi giảm từ 14 tỷ USD xuống còn 11,2 tỷ USD chỉ sau một cuối tuần.

Tâm lý thị trường vốn đang tiêu cực, cộng với hiệu ứng FUD (Fear, Uncertainty, Doubt - lo sợ, bất ổn và hoài nghi) khiến mọi người đổ xô rút tiền ra.

Lực cầu giảm mạnh khiến giá UST giảm mạnh, kéo theo đó là giá trị LUNA, cuối cùng khiến UST bị depeg.

Nhiều người mô tả vụ việc giống như khi George Soros đánh "sập" đồng bảng Anh hồi đầu những năm 1990. Một người khác cho rằng có một đợt "rug pull" hơn 800 triệu USD. Tuy nhiên, vẫn không ai biết thủ phạm là ai.

Terra (LUNA la gì)

LUNA liệu có thể lấy lại ánh hào quang quá khứ? (Ảnh: Business Today).

Tính ổn định của tài sản mã hóa và tương lai tiền điện tử

Vụ sụp đổ của LUNA đặt ra nhiều câu hỏi về tính ổn định của các tài sản mã hóa. Trong khi nhiều người đã dự báo một vụ sụp đổ như vậy sẽ xảy ra, dự án vẫn nhận được sự hậu thuẫn của một số nhà đầu tư có tiếng như Galaxy Digital, Coinbase Ventures, Pantera Capital….

Hệ lụy từ vụ sụp đổ đang được so sánh với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. LUNA/UST "cắm đầu" đã xóa sổ hơn 830 tỷ USD tổng vốn hóa thị trường tiền điện tử.

Không chỉ riêng các token mất giá trị, hơn 100 dự án trong hệ sinh thái Terra - bao gồm các bộ sưu tập NFT (non-fungible token - tài sản không thể thay thế), các nền tảng DeFi và các ứng dụng Web 3.0 - cũng đang chịu áp lực.

Các cơ quan quản lý đang nhấn mạnh hơn nữa rủi ro của các tài sản số. Nhiều bên cảnh báo về những ảnh hưởng tiềm ẩn lớn hơn nữa đến thị trường tài chính khi nhiều công ty lớn hiện nắm giữ bitcoin và các tài sản số khác trong bảng cân đối kế toán.

Vụ việc Terra còn đe dọa "dội gáo nước lạnh" vào các đợt huy động vốn của các công ty khởi nghiệp tiền điện tử do các bên cấp vốn có thể đánh giá lại rủi ro.

Nội dung: Tường Phong

18/05/2022